Koşu kulübünün WhatsApp grubunda biri “Bugün 5:40’la döndüm” yazar, bir başkası “Ben 6’nın altına inemedim” diye cevap verir. Bu sayılar kilometre başına süredir; koşucular arasında tempo (ya da İngilizcesiyle pace) diye geçer. Saatte kaç kilometre koştuğundan çok daha kullanışlı bir ölçüdür, çünkü koşu sırasında aklından hesaplayabilirsin.

Bu yazıda tempoyu nasıl hesaplayacağını, hız ile tempo arasında nasıl geçiş yapacağını, yaygın tempolar için 5 km’den maratona bitiş sürelerini ve pistte tur süresiyle antrenman yapmayı anlatıyoruz.

Tempo Nedir?

Tempo, bir kilometreyi kaç dakika ve saniyede koştuğundur. “5:30 tempo” demek, her kilometreyi 5 dakika 30 saniyede koşmak demektir.

Bisiklette ve araçta hız (km/sa) kullanılırken koşuda tempo tercih edilir. Sebebi pratiktir: Sahil yolunda koşarken “bir sonraki kilometre tabelasına 5 buçuk dakikada varmalıyım” diye düşünmek, “saatte 10,9 km hızla gidiyorum” diye düşünmekten çok daha kolaydır.

Tempo Hesaplama Formülü

Formül

Tempo (dk/km) = Toplam süre ÷ Mesafe (km)

Örnek: 5 kilometreyi 27 dakika 30 saniyede koştun. Temponu üç adımda bulursun:

AdımNe yapıyorsun?Sonuç
1Süreyi dakikaya çevir27 dk 30 sn = 27,5 dk
2Mesafeye böl27,5 ÷ 5 = 5,5 dk
3Ondalığı saniyeye çevir (× 60)0,5 × 60 = 30 sn
Tempo5:30 /km

Üçüncü adımda takılırsan şu küçük tablo işini görür:

Ondalık kısımSaniye karşılığı
0,10 dk6 sn
0,25 dk15 sn
0,50 dk30 sn
0,75 dk45 sn

Hızdan Tempoya, Tempodan Hıza

Koşu bandı hızı genellikle km/sa olarak gösterir. İki değer arasında geçiş için:

Dönüşüm

Tempo (dk/km) = 60 ÷ Hız (km/sa)

Hız (km/sa) = 60 ÷ Tempo (dk)

Bantta en sık kullanılan hızların tempo karşılıkları:

Bant hızı (km/sa)Tempo (dk/km)
8,07:30
9,06:40
9,56:19
10,06:00
11,05:27
12,05:00
13,04:37
14,04:17
15,04:00

Yaygın Tempolar İçin Bitiş Süreleri

Aşağıdaki tablo, tempoyu yarış boyunca sabit tutabildiğini varsayar. Yarı maraton 21,0975 km, maraton 42,195 km üzerinden hesaplanmıştır.

Tempo (dk/km)Hız (km/sa)5 km10 kmYarı maratonMaraton
4:3013,322:3045:001:34:563:09:53
5:0012,025:0050:001:45:293:30:59
5:3010,927:3055:001:56:023:52:04
6:0010,030:001:00:002:06:354:13:10
6:309,232:301:05:002:17:084:34:16
7:008,635:001:10:002:27:414:55:22

Gerçekte yarış boyunca tempo sabit kalmaz: yokuşlar, rüzgâr, su istasyonları ve son kilometrelerdeki yorgunluk tabloyu değiştirir. Kasım ayında koşulan İstanbul Maratonu’nun Asya yakasından başlayıp köprüyü geçerek Avrupa yakasına uzanan parkuru gibi eğimli rotalarda, düz bir sahil koşusuna göre daha yavaş bir ortalama tempo beklemek gerekir. Tabloyu hedef belirlemek için kullan, yarış günü vücudunu dinle.

Hedef Süreden Tempo Bulmak

Hedefini biliyorsan tersinden hesaplarsın:

Hedef tempo

Gerekli tempo = Hedef süre ÷ Mesafe (km)

Sık konuşulan hedefler için gereken ortalama tempo:

HedefGereken ortalama tempo
5 km’yi 30 dakikada6:00 /km
5 km’yi 25 dakikada5:00 /km
10 km’yi 1 saatte6:00 /km
10 km’yi 50 dakikada5:00 /km
Yarı maratonu 2 saatte5:41 /km
Yarı maratonu 1 saat 45 dakikada4:59 /km
Maratonu 4 saatte5:41 /km
Maratonu 3 saat 30 dakikada4:59 /km

Tablodaki tempolar hedefe tam olarak denk gelir. Hedefin altında bitirmek istiyorsan birkaç saniye daha hızlı bir tempo planla; kalabalık başlangıçlarda ve su istasyonlarında kaybettiğin saniyeleri sonradan kapatmak zordur.

Pistte Tur Süresiyle Antrenman

Standart bir atletizm pistinin iç kulvarı 400 metredir. Pistte antrenman yapıyorsan, kilometre temposunu tur süresine çevirmek işini kolaylaştırır.

Pist turu

400 m tur süresi = Tempo (dk/km) × 0,4

Tempo (dk/km)400 m tur süresi
4:301:48 (108 saniye)
5:002:00 (120 saniye)
5:302:12 (132 saniye)
6:002:24 (144 saniye)
6:302:36 (156 saniye)
7:002:48 (168 saniye)

Örneğin 6:00 tempoda koşmak istiyorsan, her 400 metrelik turu 2 dakika 24 saniyede tamamlamalısın. Spor kronometresine hedef tur süresi olarak 144 saniye girersen, her turun sonunda hedefin önünde mi gerisinde mi olduğunu saniye cinsinden görürsün. Böylece tempoyu turun ortasında değil, her turun sonunda düzeltebilirsin.

GPS Saati Neden Farklı Tempo Gösteriyor?

Telefon ya da akıllı saat GPS’le mesafe ölçer ve tempoyu buna göre hesaplar. Yüksek binaların arasında, ağaçlık parkurlarda ve tünellerde GPS sinyali sapabilir; ekrandaki anlık tempo bir anda 4:50’den 6:20’ye zıplayabilir. Bu senin değil, ölçümün dalgalanmasıdır.

Daha güvenilir tempo için:

  • Anlık tempo yerine kilometre ortalamasına bak.
  • Mesafesi bilinen bir parkurda (pist, işaretli sahil yolu) kendi süreni bir kronometreyle ölç ve tempoyu yukarıdaki formülle hesapla.
  • Yarış sonrası resmî parkur ölçümüne göre hesaplanan süreni esas al.

Tempo ile Tempo Koşusu Aynı Şey Değil

Türkçede iki kavram karıştırılır:

  • Tempo: Kilometre başına süre. “5:30 tempo” gibi.
  • Tempo koşusu: Bir antrenman türü. Zorlayıcı ama uzun süre sürdürülebilir bir hızda, genellikle 20–40 dakika boyunca yapılan koşudur. Konuşabilirsin ama cümleler kısalır.

Antrenman programında “30 dakika tempo koşusu” gördüğünde belirli bir dk/km değeri değil, bu efor seviyesi kastedilir. Kendi tempo koşusu temponu bulmak için birkaç antrenmanın sürelerini ölçmek ve karşılaştırmak en sağlıklı yoldur.

Sıcakta Koşu Yavaşlar

Temmuz ve ağustosta Antalya, İzmir ya da Adana’da öğlen saatlerinde koşanlar bilir: aynı efor, kışa göre daha yavaş bir tempo verir. Vücudun soğumak için enerji harcar, nabız yükselir. Yazın sabahın erken saatlerinde ya da akşamüstü koşmak, hem sağlığın hem de tempo hedeflerin için daha gerçekçidir. Sıcak günlerde hedef tempoyu birkaç saniye gevşetmek normaldir.

⏱

Pistte Tur Süreni Ölç

Hedef tur süreni gir, her turda önde mi geride mi olduğunu anında gör.

Spor Kronometresini Aç

Sıkça Sorulan Sorular

Koşu temposu nasıl hesaplanır?
Toplam süreyi koştuğun kilometreye bölersin. Örneğin 5 kilometreyi 27 dakika 30 saniyede koştuysan, 27,5 dakika ÷ 5 km = kilometre başına 5,5 dakika, yani 5:30 tempo.
Saatte 10 km hız kaç tempo eder?
Tempo = 60 ÷ hız formülüyle bulunur. Saatte 10 km hız, kilometreyi 6 dakikada koşmak demektir; yani 6:00 tempo. Saatte 12 km ise 5:00 tempodur.
Yarı maratonu 2 saatin altında koşmak için hangi tempo gerekir?
Yarı maraton 21,0975 kilometredir. 2 saatin altında bitirmek için kilometre başına yaklaşık 5:41 ya da daha hızlı bir ortalama tempo gerekir. 5:30 tempo yaklaşık 1:56:02’lik bir bitiş süresi verir.
Tempo ile tempo koşusu aynı şey mi?
Hayır. Tempo, kilometre başına süredir (dk/km). Tempo koşusu ise antrenman türüdür: zorlayıcı ama uzun süre sürdürülebilir bir hızda, genellikle 20–40 dakika boyunca yapılan koşudur.